Čiji je ovo polen?


Polen i spore su biološke strukture koje za vreme procesa reprodukcije štite genetski materijal od spoljašnjih uticaja. Upravo zbog bliske veze između polena i razmnožavanja, gde god ima biljaka semenica ima i polena. Pošto, dakle, na osnovu polena istraživači mogu da utvrde rasprostranjenost biljnih vrsta i karakter vegetacije, polen se može smatrati „otiskom prsta“ u svetu biljaka.

Polen je morfološki veoma raznovrstan, pri čemu mu je izgled specifičan za određenu biljnu vrstu. Zahvaljujući tome, istraživači Instituta BioSens mogu da identifikuju polen i utvrde od kojih biljaka potiče.

Polen je prilično otporna biološka struktura i može se pronaći u različitim sredinama (npr. u atmosferi, zemljištu, u crevnom sistemu životinja, u medu pa čak i fosilizovan u stenama). Istraživači Instituta BioSens izvlače polen iz vazduha, meda pa čak i iz samih insekata, kao u slučaju polena koji pčele donose u košnicu. Polen koji se nalazi u crevima i izmetu insekata može nam otkriti kako se pojedine životinjeske vrste hrane. S druge strane, polen koji se zakači za površinu tela otkriva koje cvetove je insekt posetio i koliko je uspešan u oprašivanju useva kao što su jabuke, uljana repica i suncokret.

 

Složeni odnosi između insekata i biljaka u pogledu ishrane često otežavaju interpretaciju rezultata analize polena. Tako, na primer, čitav spektar faktora utiče na kvalitet i količinu nektara koji će pčele sakupiti tokom paše. Zbog toga se tačna identifikacija izvora nektara u medu mora osloniti na detaljnu hemijsku analizu, odnosno, uzimanje „otiska prsta“. Sinergija između IT i konvencionalne analize polena omogućuje napredak u odnosu na do sada korišćene metode. Metode automatske analize i identifikacije slike, koje se trenutno razvijaju na Institutu Biosens, ubrzaće identifikaciju polena, dok će primena senzora i naprednih analitičkih uređaja kao što je „elektronski nos“ doprineti ispravnoj interpretaciji rezultata polenske analize, jasno pokazujući koliki je udeo nektara iz različitih biljnih vrsta. Prostorna analiza oblasti gde se insekti hrane doprineće boljem razumevanju procesa oprašivanja i njegove efikasnosti u velikim poljoprivrednim sistemima. Institut BioSens teži povezivanju konvencionalnih i modernih analitičkih tehnika, te njihovom pretvaranju u jednostavne proizvode za krajnje korisnike (npr. pčelarsku i prehrambenu industriju).

Polen koji pčele donose u košnicu jasno ukazuje na biljke koje insekt posećuje tokom paše. Istraživači Instituta BioSens utvrdili su vezu između određenih svojstava velikih lipovih šuma na Fruškoj gori i sadržaja polena u medu koji se proizvodi u tom području. Zahvaljujući ovom istraživanju, udeo lipovog polena ustanovljen je kao jedinstven marker u identifikaciji lipovog meda sakupljenog na Fruškoj gori, čime je omogućena i zaštita njegovog geografskog porekla.